W dniu 7 września 2023 r., na mocy ustawy z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1681; dalej: „Ustawa”), weszła w życie nowelizacja ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.; dalej: „uPE”), obejmująca m.in. zmiany w zakresie regulacji tzw. linii bezpośredniej.
Linia bezpośrednia pozwala na łączenie wytwórców energii elektrycznej oraz jej odbiorców z pominięciem sieci dystrybucyjnej. W założeniu, przyjęte rozwiązanie ma umożliwić szersze wykorzystanie odnawialnych źródeł energii przez odbiorców przemysłowych, a w konsekwencji, poprzez obniżenie kosztów energii, powinno pozytywnie wpłynąć na ich konkurencyjność. Co istotne, w uzasadnieniu projektu Ustawy wskazano, że wprowadzenie zmian w zakresie przepisów regulujących linię bezpośrednią ma na celu zwiększenie ich dostępności dla odbiorców, jak również dokonanie wyraźnego rozgraniczenia pojęcia linii bezpośredniej od tzw. układów autoprodukcyjnych. Ponadto, nowa regulacja ma pozwolić na wykorzystanie linii bezpośredniej przez przedstawicieli przemysłu energochłonnego przy jednoczesnym zapewnieniu ich uczciwego wkładu w dalszy rozwój systemu elektroenergetycznego w Polsce (zob. rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw z 15 maja 2023 r., druk nr 3237, s. 65, 67).
Nowelizacja wprowadza zmianę w definicji legalnej pojęcia „linii bezpośredniej” ujętej w art. 3 pkt 11f) uPE, zgodnie z którą jest to:
linia elektroenergetyczna łącząca wydzieloną jednostkę wytwórczą z wydzielonym odbiorcą, w celu bezpośredniego dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy, lub
linia elektroenergetyczna łącząca jednostkę wytwórczą z przedsiębiorstwem energetycznym innym niż wytwarzające energię elektryczną w tej jednostce, wykonującym działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną, w celu bezpośredniego dostarczenia energii elektrycznej do ich własnych obiektów, w tym urządzeń lub instalacji, podmiotów będących ich jednostkami podporządkowanymi w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 42 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120, 295 i 1598) lub do odbiorców przyłączonych do sieci, urządzeń lub instalacji tych przedsiębiorstw.
Ponadto, dodano także definicje legalne następujących pojęć:
wydzielona jednostka wytwórcza, tj. jednostka wytwórcza, z której cała wytworzona energia elektryczna jest objęta bezpośrednim dostarczaniem energii elektrycznej do wydzielonego odbiorcy [art. 3 pkt 11fa) uPE];
wydzielony odbiorca, tj. odbiorca, który: nie jest przyłączony do sieci elektroenergetycznej lub jest przyłączony do sieci elektroenergetycznej w sposób uniemożliwiający wprowadzanie energii elektrycznej wytworzonej w wydzielonej jednostce wytwórczej do tej sieci, lub spełnia warunki, wymagania techniczne i obowiązki, o których mowa w art. 7aa ust. 3 uPE [art. 3 pkt 11fb) uPE];
bezpośrednie dostarczanie energii elektrycznej, tj. dostawy energii elektrycznej realizowane bez wykorzystania sieci elektroenergetycznej lub realizowane z wykorzystaniem sieci elektroenergetycznej przedsiębiorstwa energetycznego wykonującego działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną, o którym mowa w pkt 11f uPE [art. 3 pkt 11fc) uPE].
Istotną zmianą wprowadzoną na mocy Ustawy jest umożliwienie uruchomienia linii bezpośredniej bez konieczności uzyskania zgody Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w formie decyzji administracyjnej. De lege lata wystarczające jest uzyskanie wpisu linii bezpośredniej do wykazu prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie otrzymanych zgłoszeń o zamiarze wybudowania linii bezpośredniej.
Co do zasady, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dokona wpisu linii bezpośredniej do wykazu linii bezpośrednich, w terminie 45 dni od dnia złożenia poprawnego zgłoszenia po uprzednim stwierdzeniu:
poprawności informacji zawartych w zgłoszeniu,
poprawności schematu elektrycznego linii,
braku uzasadnionych wątpliwości – na podstawie przedłożonej ekspertyzy – co do negatywnego wpływu linii bezpośredniej lub urządzeń, instalacji lub sieci do niej przyłączonych na system elektroenergetyczny.
Ponadto, ustawodawca nałożył na podmiot posiadający tytuł prawny do linii bezpośredniej szereg obowiązków wymienionych w art. 7aa ust. 1 uPE, w szczególności do:
zarządzania pracą linii bezpośredniej i jej utrzymania,
zapewnienia ciągłości dostaw oraz odpowiednich parametrów jakościowych energii elektrycznej dostarczanej linią bezpośrednią,
niezwłocznego udzielenia informacji, w tym danych pomiarowych i innych danych technicznych, w celu zagwarantowania bezpiecznej i efektywnej eksploatacji oraz rozwoju sieci operatora systemu elektroenergetycznego, na którego obszarze działania jest zbudowana linia bezpośrednia, na żądanie tego operatora lub Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,
zainstalowania oraz zapewnienia prawidłowego działania układu pomiarowo-rozliczeniowego umożliwiającego określenie ilości energii elektrycznej dostarczanej linią bezpośrednią,
umożliwienia operatorowi sytemu elektroenergetycznego dokonania odczytu danych pomiarowych z układu pomiarowo-rozliczeniowego, o którym mowa powyżej, celem dokonania rozliczeń oraz kontroli prawidłowego działania tego układu.